02 · Kỹ năng thực hành
Viết yêu cầu (prompt) rõ ràng
Một yêu cầu tốt cho công cụ dễ hiểu nhiệm vụ và cho bạn câu trả lời hữu ích hơn. Hãy nêu mục tiêu, bối cảnh phù hợp, giới hạn, định dạng đầu ra và cách bạn muốn kiểm tra kết quả.
Công thức 5 phần
- Vai trò/nhiệm vụ: AI cần hỗ trợ việc gì?
- Bối cảnh: Cấp lớp, môn học, kiến thức đã học (không đưa thông tin riêng tư).
- Yêu cầu cụ thể: Bạn cần giải thích, gợi ý, phản biện hay lập kế hoạch?
- Giới hạn/định dạng: Độ dài, mức độ, ngôn ngữ, bảng hay từng bước.
- Kiểm tra: Yêu cầu nêu giả định, điểm chưa chắc chắn và nguồn cần xác minh.
Mẫu có thể sao chép:
“Hãy giúp mình [nhiệm vụ]. Bối cảnh: mình đang học [chủ đề] ở mức [lớp/trình độ]. Đừng làm bài thay mình; hãy giải thích từng bước và đặt câu hỏi để mình tự suy nghĩ. Trình bày bằng [định dạng/độ dài]. Nếu có thông tin chưa chắc chắn, hãy nói rõ điều đó và gợi ý cách kiểm chứng.”
Ví dụ: thay vì xin đáp án
Chưa rõ: “Giải bài này.”
Rõ hơn: “Hãy hướng dẫn mình nhận ra định luật vật lý cần dùng trong bài này. Đừng đưa đáp số ngay; hỏi mình một câu mỗi lần và kiểm tra cách lập luận của mình.”
04 · Kỹ năng cốt lõi
Viết prompt tốt: rõ mục tiêu, có ngữ cảnh, biết kiểm tra
Không có “câu thần chú” nào bảo đảm câu trả lời đúng. Prompt tốt giúp mô tả việc cần làm và tiêu chí đánh giá; sau đó người dùng vẫn cần kiểm chứng.
Khung prompt 6 bước
- Mục tiêu: đầu ra cần đạt là gì?
- Bối cảnh: người đọc, trình độ, tài liệu được phép dùng.
- Nhiệm vụ cụ thể: làm gì và không làm gì?
- Tiêu chí: độ chính xác, độ dài, giọng điệu, mức chi tiết.
- Định dạng: bảng, danh sách, dàn ý, ví dụ hoặc từng bước.
- Kiểm tra: yêu cầu chỉ rõ giả định, điều chưa chắc chắn và câu hỏi cần làm rõ.
Mẫu tổng quát:
“Mục tiêu: [điều muốn đạt]. Bối cảnh: [thông tin cần thiết, không có dữ liệu riêng tư]. Hãy [nhiệm vụ cụ thể]. Tiêu chí: [điều kiện thành công]. Trình bày dưới dạng [định dạng]. Không tự bịa nguồn; nếu thiếu dữ kiện, hãy hỏi lại hoặc đánh dấu chưa chắc chắn. Cuối cùng, liệt kê điều mình cần tự kiểm tra.”
Mở Prompt Lab để tự tạo prompt →
Ví dụ prompt theo tình huống
- Ôn bài: “Tạo 5 câu hỏi từ phần ghi chú dưới đây, mỗi lần hỏi một câu. Chưa đưa đáp án cho tới khi mình trả lời; sau đó giải thích lỗi bằng ngôn ngữ phù hợp học sinh lớp 10.”
- Viết dàn ý: “Giúp mình lập 3 hướng dàn ý cho chủ đề __. Không viết bài hoàn chỉnh. Nêu luận điểm, bằng chứng cần tìm và góc nhìn phản biện.”
- Kiểm tra lập luận: “Đóng vai người phản biện lịch sự. Tìm chỗ thiếu bằng chứng, giả định chưa nói ra và điểm có thể bị hiểu nhầm trong lập luận sau. Đừng tự thêm dữ kiện.”
- Lập kế hoạch: “Chia mục tiêu __ thành các bước 20–30 phút, có thời gian nghỉ và tiêu chí hoàn tất. Hỏi mình trước nếu lịch hoặc deadline chưa rõ.”
- Debug code: “Giải thích lỗi này, nêu nguyên nhân có khả năng nhất và đề xuất thay đổi nhỏ nhất. Chưa sửa file trước khi giải thích; nêu cách kiểm thử và rủi ro.”
Cách cải thiện: xem câu trả lời, chỉ ra phần chưa phù hợp, bổ sung dữ kiện cần thiết, yêu cầu sửa đúng phần đó. Không dán dữ liệu nhạy cảm vào prompt.
